İnternet artık günlük hayatın neredeyse her alanında olduğu gibi sağlıkla ilgili kararlarımızda da önemli bir yere sahip. Bir sağlık sorunu yaşayan kişi, çoğu zaman ilk olarak internette araştırma yapıyor; belirtilerini anlamaya, hangi uzmanlık alanına başvurması gerektiğini öğrenmeye veya bir hekimin iletişim bilgilerine ulaşmaya çalışıyor.
Bu nedenle günümüzde “Doktorların internette olması gerekli mi?” sorusunun yanıtı büyük ölçüde evet. Ancak burada önemli olan yalnızca internette bir isim veya profil sahibi olmak değil. Asıl mesele, hastaların karşısına doğru, güncel, anlaşılır ve mesleki sınırlar içinde hazırlanmış bilgilerle çıkabilmek.
Bir hekimin internet üzerindeki varlığı, sağlık hizmetinin yerini tutmaz. Fakat hastanın doğru sağlık bilgisine ulaşmasını ve kendisi için uygun sağlık profesyoneline erişmesini kolaylaştırabilir.
Hastalar doktora ulaşmadan önce neden internette araştırma yapıyor?
Bir hastanın hekime başvurma süreci çoğu zaman muayenehanenin kapısında başlamıyor. Kişi öncesinde şikâyeti hakkında araştırma yapabiliyor, hangi branşa başvurması gerektiğini öğrenmeye çalışabiliyor ve farklı hekimlerin çalışma alanları hakkında bilgi edinebiliyor.
Örneğin uzun süredir devam eden diz ağrısı olan bir kişi “hangi doktora gitmeliyim?” diye araştırabilir. Başka bir kişi ise belirli bir uzmanlık alanının hangi sağlık sorunlarıyla ilgilendiğini öğrenmek isteyebilir.
Bu araştırmaların önemli bir bölümü internet üzerinden yapıldığı için hekimin doğru bilgilerle ulaşılabilir olması hastanın sağlık hizmetine erişimini kolaylaştırabilir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, hastanın internet üzerindeki bilgilerden yola çıkarak kendi kendine tanı koymasının veya tedavi belirlemesinin doğru olmadığıdır. İnternet, hekime başvurunun yerine geçmez; daha çok sağlık hizmetine ulaşmadan önce kullanılan bir bilgi ve yön bulma aracıdır.
İnternette bulunmak ile reklam yapmak aynı şey değildir
Sağlık alanında dijital görünürlük konuşulurken en sık karıştırılan konulardan biri budur.
Bir hekimin internet sitesinde, bir doktor rehberinde veya uygun bir dijital platformda mesleki bilgilerinin bulunması, tek başına reklam yapmak anlamına gelmez. Hekimin uzmanlık alanının, çalışma yerinin, iletişim bilgilerinin veya hastalara yönelik genel sağlık bilgilerinin doğru şekilde sunulması, hastaların kendisine ulaşmasını kolaylaştırabilir.
Buna karşılık sağlık iletişiminin ticari bir tanıtıma dönüşmesi farklı bir konudur. Sağlık hizmetleri, diğer birçok sektördeki ürün ve hizmetler gibi yalnızca pazarlama kurallarıyla ele alınamaz. Hekimlerin dijital ortamdaki iletişimlerinde mesleki etik ve yürürlükteki mevzuat birlikte dikkate alınmalıdır.
Dolayısıyla hedef, internette mümkün olduğunca fazla görünmek değil; gerektiğinde doğru bilgiyle, doğru yerde ve doğru biçimde bulunabilmektir.
İyi bir dijital profil hastaya ne sağlar?
Bir hekim hakkında internette yer alan bilgilerin düzenli ve güncel olması, hasta açısından oldukça pratik bir fayda sağlayabilir.
Örneğin bir hasta;
- Hekimin hangi uzmanlık alanında çalıştığını,
- Hangi sağlık sorunlarıyla ilgilendiğini,
- Nerede hasta kabul ettiğini,
- İletişim ve randevu bilgilerini,
- Çalışma saatlerini,
- Mesleki geçmişine ilişkin uygun bilgileri
öğrenmek isteyebilir.
Bu bilgilerin farklı ve güvenilir kaynaklarda tutarlı şekilde yer alması, hastanın aradığı kişiye veya sağlık kuruluşuna ulaşmasını kolaylaştırır.
Özellikle telefon numarası, adres, çalışma saatleri veya randevu bilgileri gibi temel bilgilerin güncel olmaması, dijital görünürlüğün faydasını azaltır. İnternette bulunmak kadar, bulunan bilgilerin doğru olması da önemlidir.
Sağlık içerikleri neden önemli?
Hekimlerin internet üzerindeki varlığı yalnızca isim, adres ve iletişim bilgilerinden oluşmak zorunda değildir. Sağlıkla ilgili anlaşılır ve güvenilir bilgilendirme içerikleri de hastaların doğru bilgiye ulaşmasına katkı sağlayabilir.
Örneğin bir hekim kendi uzmanlık alanıyla ilgili olarak;
- Belirtilerin hangi durumlarda önemsenmesi gerektiğini,
- Hangi durumlarda hekime başvurulmasının uygun olduğunu,
- Bir hastalıkla ilgili genel bilgileri,
- Tanı ve tedavi süreçlerinin nasıl ilerleyebileceğini,
- Koruyucu sağlık açısından dikkat edilmesi gereken noktaları
anlatan içerikler hazırlayabilir.
Burada amaç hastaya internet üzerinden tanı koymak veya kişiye özel tedavi önermek değildir. Sağlık içeriğinin amacı, kişinin konu hakkında temel ve doğru bir çerçeve edinmesine yardımcı olmaktır.
İyi hazırlanmış bir sağlık yazısı, bazen hastanın “Bu şikâyet için hangi branşa başvurmalıyım?” sorusunu yanıtlamasına yardımcı olabilir. Bu da sağlık hizmetine erişim açısından küçümsenmeyecek bir katkıdır.
Arama motorlarında görünür olmak ne anlama geliyor?
Hastalar internette sağlık bilgisi ararken farklı şekillerde arama yapabilir. Bazen yalnızca bir hastalığın adını yazar, bazen bir uzmanlık alanını araştırır, bazen de belirli bir hekimin veya sağlık kuruluşunun iletişim bilgilerine ulaşmaya çalışır.
Örneğin;
“Bel fıtığı nedir?”
“Çocuklarda alerji belirtileri”
“Antalya kadın doğum uzmanı”
“Diz ağrısı için hangi doktora gidilir?”
gibi aramalar birbirinden farklı ihtiyaçları ifade eder.
Bir hekimin internet üzerindeki içeriğinin anlaşılır, doğru ve kullanıcıların gerçekten aradığı sorulara yanıt verecek şekilde hazırlanması, hekimin uygun aramalarda bulunabilirliğini artırabilir.
Ancak sağlık alanında görünürlüğü yalnızca arama motorlarında üst sıralarda yer almak üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Bir içeriğin çok kişiye ulaşması, onun tıbben doğru veya hasta açısından yararlı olduğu anlamına gelmez.
Görünürlük ile güvenilirlik birlikte düşünülmelidir.
Sosyal medya kullanmak zorunlu mu?
Doktorların internette olması, mutlaka her sosyal medya platformunda aktif olması gerektiği anlamına gelmez.
Bir hekim sosyal medya kullanmayı tercih edebilir, ancak bunu mesleki amaçlarına ve çalışma biçimine uygun şekilde yapması daha sağlıklıdır. Her platformda bulunmaya çalışmak yerine, hastalarının kendisine ulaşabileceği ve doğru bilgileri takip edebileceği birkaç güvenilir kanal oluşturmak çoğu zaman daha anlamlıdır.
Sosyal medya üzerinden sağlık bilgisi paylaşırken de kişisel hasta bilgilerinin korunması, mahremiyet, mesleki etik ve sağlık alanındaki tanıtım ve bilgilendirme kuralları göz önünde bulundurulmalıdır.
Özellikle bir hastanın tedavi sürecini, fotoğrafını veya kişisel sağlık bilgisini paylaşmak gibi konular son derece dikkatli ele alınmalıdır. Hastanın izni bulunması tek başına her türlü paylaşımın uygun olduğu anlamına da gelmez; paylaşımın nasıl yapıldığı ve yürürlükteki kurallara uygunluğu ayrıca değerlendirilmelidir.
İnternetteki her bilgi doğru olmayabilir
Dijital görünürlüğün bir başka önemli boyutu da bilgi kirliliğidir.
Sağlık konusunda internette çok sayıda içerik bulunuyor. Bunların arasında bilimsel temeli olan bilgiler kadar yanlış, eksik veya kişiyi gereksiz şekilde endişelendirebilecek bilgiler de bulunabiliyor.
Bu nedenle hekimlerin internette yer alması yalnızca kendi görünürlükleri açısından değil, toplumun doğru sağlık bilgisine ulaşması açısından da değerlendirilebilir.
Bir hekimin uzmanlık alanıyla ilgili sade bir dille hazırladığı doğru bilgilendirme içeriği, hastanın internette karşılaştığı bilgileri daha sağlıklı değerlendirmesine yardımcı olabilir.
Elbette bir internet yazısı muayenenin yerini tutmaz. Kişinin yaşı, tıbbi geçmişi, kullandığı ilaçlar, muayene bulguları ve gerektiğinde tetkik sonuçları değerlendirilmeden kişiye özel bir sağlık önerisi yapılması doğru değildir.
Doktorların internet üzerindeki bilgileri neden güncel olmalı?
İnternette yer alan eski bilgiler zamanla yanıltıcı hale gelebilir.
Bir hekimin çalışma adresi değişmiş olabilir. Telefon numarası güncellenmiş olabilir. Hasta kabul ettiği günler değişmiş olabilir. Uzmanlık veya akademik bilgileriyle ilgili yeni gelişmeler olabilir.
Bu nedenle dijital profil oluşturup bırakmak yeterli değildir. Bilgilerin belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerekir.
Hastanın karşısına çıkan yanlış bir telefon numarası veya artık kullanılmayan bir adres, küçük bir ayrıntı gibi görünse de sağlık hizmetine ulaşmaya çalışan kişi için ciddi bir zaman kaybına dönüşebilir.
Dijital görünürlüğün önemli parçalarından biri bu nedenle güncelliktir.
Hastalar internette doktor seçerken nelere dikkat etmeli?
İnternette bir hekim hakkında bilgi arayan hastaların da yalnızca görünürlüğe veya yorum sayısına göre karar vermemesi gerekir.
Bir hekimin uzmanlık alanı, çalışma yeri ve mesleki bilgileri öncelikle kontrol edilmelidir. İnternette bulunan sağlık içeriklerinin kaynağına ve güncelliğine dikkat edilmelidir.
Hasta yorumları veya sosyal medya paylaşımları da değerlendirme sırasında tek başına belirleyici olmamalıdır. Bir hekimin tıbbi yeterliliğini yalnızca internet üzerindeki yorumlardan değerlendirmek mümkün değildir.
Sağlık hizmetinde doğru hekimi bulmak, çoğu zaman kişinin sağlık ihtiyacıyla hekimin uzmanlık alanının örtüşmesine bağlıdır.
İnternette olmak neden artık önemli?
Bugün bir hekimin internette hiç bulunmaması, hastaların onu tercih etmeyeceği anlamına gelmez. Ancak hastaların önemli bir bölümünün sağlık hizmeti ararken internetten yararlandığı bir ortamda, hekimin dijital dünyada hiç yer almaması ulaşılabilirliği zorlaştırabilir.
Bu nedenle doktorlar için internette olmak artık yalnızca bir tanıtım aracı olarak değerlendirilmemeli. Doğru kullanıldığında internet;
- Hastaların hekime ulaşmasını kolaylaştırabilir,
- Temel mesleki bilgilerin paylaşılmasına yardımcı olabilir,
- Sağlık konusunda güvenilir içeriklerin yaygınlaşmasını destekleyebilir,
- Randevu ve iletişim süreçlerini kolaylaştırabilir,
- Hastanın doğru uzmanlık alanına yönelmesine katkıda bulunabilir.
Ancak bütün bunların sağlıklı biçimde gerçekleşebilmesi için dijital görünürlüğün mesleki etik, hasta mahremiyeti ve sağlık alanındaki yasal düzenlemeler çerçevesinde yürütülmesi gerekir.
Dolayısıyla bugün için asıl soru “Doktorlar internette olmalı mı?” değil, “Doktorlar internette nasıl ve hangi sınırlar içinde yer almalı?” sorusudur.
İnternette doğru bilgilerle, ölçülü bir iletişim anlayışıyla ve hastanın gerçek ihtiyacını merkeze alarak yer almak; hekimin mesleki kimliğini korurken hastaların sağlık hizmetine ulaşmasını da kolaylaştırabilir.
